https://hdl.handle.net/20.500.12450/1689 2026-04-17T18:47:33Z 2026-04-17T18:47:33Z Karaböcek, Kübranur https://hdl.handle.net/20.500.12450/4023 2025-03-28T06:30:03Z 2023-01-01T00:00:00Z

Dinler arası ilişkiler perspektifinden Japonya'da Şintoizm-Budizm etkileşimi Karaböcek, Kübranur "Dinler Arası İlişkiler Perspektifinden Japonya'da Şintoizm-Budizm Etkileşimi" başlıklı bu tez çalışmasında, Japonya'da dini yapı, bu dini yapının tarihsel arka planı, Şintoizm ve Budizm'in tanrı, kutsal kişi, mabet ve ritüel eksenli etkileşimleri ele alınmıştır. Çalışmanın amacı kozmopolit bir dini yapıya ev sahipliği yapan Japonya'nın başat dinlerinden Şintoizm ve Budizm'i belirli unsurlar üzerinden karşılaştırmak ve dini unsurların kökenlerine ve aidiyetlerine dair bir çıkarım ortaya koymaktır. Bu iki dinin birbirlerini etkiledikleri noktalar ve tarihsel süreç içerisindeki değişimleri, Japonya'da din olgusunu anlama bakımından önemlidir. Birinci bölümde, Japonya'daki dini yapıyı yansıtması bakımından Şintoizm, Budizm, Ruizm, Daoizm, Hıristiyanlık, İslam ve bu dinlerin alt ekollerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Şintoizm ve Budizm'in tanrı ve kutsal kişi anlayışı, mabet, ritüel konularında karşılaştırması yapılmıştır. Bu karşılaştırma, iki dinin kesişim noktaları, benzerlik ve farklılıkları, pratikte etkileri gibi konuları içermektedir. Tarihsel ve mukayeseli metotla incelenen alt başlıklarla Japonya'da Şintoizm ve Budizm'in tanrı ve kutsal kişi anlayışı, mabet yapısı, ritüeller ve kullanılan nesneler noktasında birbirlerinden etkilendikleri, çeşitli ritüellerde ise salt bir ayrılma gözlemlenmese de uygulama alanını paylaştıkları görülmüştür. Şintoizm ve Japon Budizmi'nin birbirine yakın zamanlarda kurumsallaştıkları bilinmektedir. Bu tarihsel gerçeklik dolayısıyla iki dinin aynı zaman ve coğrafya özelinde beraber var olabilmek için etkileşim ve dönüşümleri kaçınılmaz olmuştur. Bu etkileşimin yönü ve etkisi dönemsel olarak değişime uğramış, bazı konularda Şintoizm'in, bazılarında ise Budizm'in baskın olduğu görülmüştür. Özellikle erken dönemlerde, Japon coğrafyasında varlık kazanmak ve yayılmak için daha ılımlı bir politika izleyen Budizm'in, zaman içerisinde senkretik yapıda daha baskın bir konuma ulaştığını, Şintoist anlayışı etkilediğini söylemek mümkündür. Japonya'da din anlayışının devlet ve siyasetle iç içe yapısı, kuşkusuz dini senkretizmi de etkilemiş, Budizm'in baskın konumu çeşitli müdahalelere maruz kalmıştır. Sonuç olarak, Japonya'da dini yapının, erken dönemlerden modern dönemlere kadar devam eden dönüşüm ve kurumsallaşma sürecinde olduğu, bu durumun da din olgusunun insanla ilişkili yapısı dolayısıyla doğal bir sürecin yansıması olduğu söylenebilmektedir.; In this thesis titled "The Interaction of Shintoism-Buddhism in Japan from the Perspective of Interreligious Relations", the religious structure in Japan, the historical background of this structure, and the interaction of Shintoism and Buddhism with the axis of god, holy person, shrine/temple, and rituals are discussed. The aim of the study is to compare Shintoism and Buddhism, which are the dominant religions of Japan, which hosts a cosmopolitan religious structure, on certain elements and to make an inference about the origins and belongings of religious elements. The points where these two religions influence each other and their changes in the historical process are important in terms of understanding the phenomenon of religion in Japan. In the first chapter, Shintoism, Buddhism, Ruism, Daoism, Christianity, Islam, and sub-sects of these religions are included to reflect the religious structure in Japan. In the second chapter, Shintoism and Buddhism are compared in the context of god and holy persons, temples and rituals. This comparison includes subjects such as the intersections of the two religions, their similarities and differences, and their practical effects. With the subtitles examined by the historical and comparative method, it has been seen that Shintoism and Buddhism in Japan are influenced by each other in terms of understanding of god and holy persons, temples structure, rituals and objects used, and although there is no mere separation in some rituals, they share the practice area. It is known that Shintoism and Japanese Buddhism institutionalized contemporization with each other. Due to this historical reality, the need for interaction and transformation has become inevitable for these two religions to coexist at the same time and in the same geography. The direction and effect of this interaction have changed periodically, and it has been observed that Shintoism is dominant in some issues and Buddhism is dominant in others. It is possible to say that Buddhism followed a more moderate policy to gain a presence and spread in Japanese geography, especially in the early periods, but over time it reached a more dominant position in the syncretic structure and influenced the Shintoist understanding. The intertwined nature of the understanding of religion with the state and politics in Japan undoubtedly affected religious syncretism, and the dominant position of Buddhism was subjected to various interventions. As a result, it can be said that the religious structure in Japan has been in the process of transformation and institutionalization from the early periods to the modern periods, and that this situation is a reflection of a natural process of the phenomenon of religion due to its anthropical nature.

2023-01-01T00:00:00Z Boğmalık, Selime https://hdl.handle.net/20.500.12450/4014 2025-03-28T06:30:01Z 2024-01-01T00:00:00Z

Gazneli Devleti'nde diplomasi ve elçilik Boğmalık, Selime Elçi ve elçilik kurumunun geçmişi erken dönemlere kadar uzanmaktadır. Eski çağlardan günümüze değin elçilik kurumu, devletlerarası ilişkilerde her daim vazgeçilmez bir araç olmuştur. Tarihte elçilik kurumunun siyasî, sosyal, kültürel pek çok alanda ön plana çıktığı görülmektedir. Elçilerin gönderilme nedenleri, vazifeleri, nitelikleri, hukukî statüleri ve devletlerarası münasebetlerde aldıkları roller duruma göre farklılık göstermektedir. Bu çalışmada, elçi ve elçilik kurumunun anlamı, kökeni, kurumlaşma süreci, eski Türklerde elçilik kurumunun özelliklerinin yanı sıra, Gazneli Devleti'nin, çağdaş devletlerle olan ilişkileri ve kaynaklardan elde edilen bilgiler ölçüsünde Gaznelilerin devlet teşkilâtında elçilik kurumunun ekonomik, sosyal ve hukukî yönleri ele alınacaktır.; The history of ambassadors and the embassy institution dates back to early periods. From ancient times to the present, the embassy institution has always been an indispensable means in interstate relations. Throughout history, it's seen that the embassy institution stand out on many areas such as political, social and cultural. The reasons for sending ambassadors, their duties, their qualifications, their legal status and the roles they take in interstate relations vary depending on the situations. İn this study, the meaning, origin, and institutionalization process of ambassadors and the institution of ambassadorship, as well as the characteristics of the institution of ambassadorship in ancient Turks, the relations of the Ghaznavid State with contemporary states, and the economic, social, and legal aspects of the institution of ambassadorship in the state organization of the Ghaznavids will be studied to the to the extent of the information obtained from the sources.

2024-01-01T00:00:00Z Bilginci, Saliha https://hdl.handle.net/20.500.12450/4015 2025-03-28T06:30:01Z 2022-01-01T00:00:00Z

Gaznelilerde hediye Bilginci, Saliha Kültür, tarihsel süreç içerisinde bir milletin mevcudiyetini göstermektedir. Kültürün doğuşunda coğrafi konumun yanı sıra örf ve âdetler de önemli bir rol oynamaktadır. Bu minval üzere Türk milleti asırlarca dili, töresi ve hukuk anlayışı ile kendisine has millî bir kültür ortaya çıkarmıştır. Türkler, farklı coğrafyalarda muhtelif milletler arasında yaşamalarına rağmen kendi kültürlerini muhafaza etmişlerdir. Bu kültür muhtevasında yer alan hediye âdetini de yaygın bir biçimde sürdürmüşlerdir. Türk Devletlerinde hediye kavramı genellikle gönül alma, bağış, yardımlaşma ve dayanışma manalarında kullanılmıştır. Bu amaçla Türkler çeşitli vesilelerle birbirlerine armağanlar vermişlerdir. Özellikle hediye, devletler arası münasebetlerde mühim bir yer edinmiş ve devletlerin gücünü sembolize etmiştir. Ortaçağdaki güçlü Türk devletlerinden biri olan Gazneliler zamanında da hediye geleneği ön plânda tutulmuştur. Bilhassa Gazneliler'in Sâmânîler, Karahanlılar, Selçuklular,Abbâsîler ve Büveyhîler ile olan ilişkilerinde karşılıklı hediyeleşme görülmektedir. Gazneliler Devleti'nde ayrıca hanedan üyeleri arasında, bayram kutlamalarında, resmi törenlerde ve birçok alanda hediyeleşme âdetine rastlanılmaktadır.; Culture shows the existence of a nation in the historical process. In addition to geographical location, customs and traditions also play an important role in the emerge of culture. In this way, the Turkish nation has created a unique national culture with its language, customs and understanding of law for centuries. Despite living among various nations in different geographies, Turks have preserved their own culture. They have also widely continued the gift custom in this cultural context. In Turkish States, the concept of gift has generally been used in the meanings of placate, donation, cooperation and solidarity. For this purpose, Turks gave gifts to each other on various occasions. In particular, the gift had an important place in interstate relations and symbolized the power of states. During the period of the Ghaznavids, one of the powerful Turkish states in the Middle Ages, the tradition of gifts was kept in the foreground. Especially, there is mutual gift giving in the relations of Ghaznavids with Samanids, Karakhanids, Seljuks, Abbasids and Buwayhids. In the Ghaznavid State, there is also the custom of giving gifts among the members of the dynasty, in feast celebrations, official ceremonies and in many areas.

2022-01-01T00:00:00Z Karaca, İzzet https://hdl.handle.net/20.500.12450/4008 2025-03-28T06:29:59Z 2023-01-01T00:00:00Z

Türkiye'de ilk okuma yazma alanında yapılmış tezlerin incelenmesi Karaca, İzzet Temel eğitimin ilk yıllarında kazanılması gereken becerilerin başında ilk okuma yazma becerisi gelir. Bu becerinin kazanılması akademik ve sosyal olarak tüm hayatı etkilemektedir. Toplumsal birikimin sonraki nesillere aktarılması ve sosyo-kültürel düzeyin artmasında ilk okuma yazma büyük bir öneme haizdir. Bu derece önemli bir alan olan ilk okuma yazma araştırmacıların her zaman ilgisini çekmiştir. Bu çalışma ile ilk okuma yazma üzerinde yapılan tezlerin incelenmesi hedeflenmiştir. Elde edilecek araştırma sonuçları ile bu alanda ileriki zamanda çalışma yapacak araştırmacılara bir fikir vermesi beklenmektedir. Bu amaçla 2017-2022 yıllarında yapılan tezler; lisansüstü düzeyi, çalışma yılı, yazım dili, erişebilirlik, konu, yapıldığı üniversiteler ve statüleri, katılımcılar, çalışma yöntemi, örneklem grupları, veri toplama aracı ve öneriler alt başlıkları altında sınıflandırılarak incelenmiştir. Betimsel içerik analizi ile yapılan çalışmada elde edilen veriler frekans ve yüzde ile ifade edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen 81 tezin; 69'u yüksek lisans, 12'si doktora düzeyindedir. Bu çalışmalar; en çok 2019, en az ise 2017 yılında yapılmıştır. Yapılan çalışmaların 78'i Türkçe, 3'ü İngilizce dilinde yazılmıştır. Doktora düzeyinde İngilizce teze rastlanmamıştır. Bu çalışmalar 40 farklı devlet üniversitesinde ve 7 farklı vakıf üniversitesinde yapılmıştır. Gazi Üniversitesi en çok çalışmanın yapıldığı üniversitedir. Akademik birimler olarak sıraladığımızda ise; Enstitü olarak Eğitim Bilimleri Enstitüsü, ana bilim dalı olarak Temel Eğitim Ana Bilim Dalı, bilim dalı olarak Sınıf Eğitimi Bilim Dalı ilk sırada yer almaktadır. Tez danışmanı olarak en çok Doçent Doktor ünvanına sahip danışmanların olduğu, öğretmenlerin örneklem olarak ilk sırada yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Nitel çalışma yönteminin diğer yöntemlere nispeten daha çok tercih edildiği, araştırma deseni olarak durum çalışması, veri toplama aracı olarak ise anketin en çok tercih edildiği belirlenmiştir. İlk okuma yazmaya etki eden faktörler en çok çalışılan konu olarak ilk sırada yer almıştır. Öneriler olarak grupladığımızda ise araştırmacılara farklı örneklem grubu ile aynı çalışmanın tekrarlanması önerilmektedir. Araştırma sonuçlarına bağlı olarak ise en çok öğretmenlere öneride bulunulurken, eğitim öğretim faaliyetlerinde düzenleme ve iyileştirme önerisi ilk sırada yer almaktadır. Araştırma sonuçlarına göre; İlk okuma yazma alanında doktora düzeyinde tez çalışma sayısının artırılması, İngilizce yapılan çalışma sayısının artırılması, yapılan tezlerin üniversitelere göre dağılımının homojenleşmesi, çalışma yöntemi olarak karma yöntemin daha çok fazla tercih edilmesi önerilebilir.; At the beginning of the skills that should be acquired in the first years of basic education, the first literacy skill comes. The acquisition of this skill affects the whole life academically and socially. The first literacy is of great importance in transferring the social accumulation to the next generations and increasing the socio-cultural level. Early literacy, which is such an important field, has always attracted the attention of researchers. With this study, it is aimed to examine the theses on the first reading and writing. It is expected that the research results to be obtained will give an idea to the researchers who will work in this field in the future. For this purpose, theses made in 2017-2022; graduate level, years of study, language of writing, accessibility, subject, universities and their status, participants, study method, sample groups, data collection tool and suggestions were classified under sub-headings. The data obtained in the study conducted with descriptive content analysis were expressed with frequency and percentage. Of the 81 theses included in the research; 69 of them are at master's level and 12 of them are at doctorate level. These studies; the most in 2019, the least in 2017. 78 of the studies were written in Turkish and 3 of them were written in English. No English thesis was found at the doctoral level. These studies were carried out in 40 different state universities and 7 different foundation universities. Gazi University is the university with the most studies. When we list them as academic units; As an institute, the Institute of Educational Sciences, the Department of Basic Education as the department, and the Department of Classroom Education take the first place as the branch of science. It has been concluded that the most number of consultants with the title of Associate Professor as thesis advisors are the teachers, and the teachers are in the first place as a sample. It was determined that the qualitative study method was preferred more than the other methods, the case study as the research design and the questionnaire as the data collection tool were the most preferred. The factors affecting the first literacy took the first place as the most studied subject. When grouped as recommendations, researchers are advised to repeat the same study with a different sample group. Depending on the results of the research, while most suggestions are made to teachers, the proposal for regulation and improvement in education and training activities is in the first place. According to the research results; It can be suggested to increase the number of doctoral thesis studies in the field of primary literacy, to increase the number of studies in English, to homogenize the distribution of theses according to universities, and to prefer the mixed method more as a study method.

2023-01-01T00:00:00Z